अमरकोश

 आज सकाळीच अविनाश पंडितांनी एक कोडं घातलं - progress of various sectors in these fields याचा अनुवाद कर.  दोन्हीसाठी क्षेत्र हा शब्द वापरला जातो, पण या एका वाक्यात तो दोन्ही अर्थांनी वापरता येत नाही. त्यांनी सुचवले sector साठी क्षेत्र आणि field साठी टापू.  भौगोलिक क्षेत्रासाठी टापू ठीक आहे, पण इथे मला तो अगदी योग्य आहे असे वाटेना. मला वाटतं,  sector साठी `विभाग किंवा शाखा ' असं म्हणून field साठी क्षेत्र शब्द ठेवावा. तुम्हाला काय वाटतं ?

पण मंडळी, या कोड्याचं उत्तर शोधताना मला एका फार प्रिय आणि जुन्या मित्राची आठवण झाली, आणि तो भेटलाही - ऑन लाईन - द्वारा UCLA -  अमरसिंह. अं हं - हा, म्हणजे हे साधारण १६०० - १७०० वर्षांपूर्वी होऊन गेले. होय होय, तेच - अमरकोश चे जनक!  `श्रीमदमरसिंहविरचितं नामलिंगानुशासनम' शी तुमची ओळख झाली आहे का? आद्य lexicon.  स्वर्ग , भूमी, पशु, अशी नीट विषयवार आणि मधुर श्लोकबद्ध रचना असलेला अमरकोश म्हणजे शब्द्सुखाचा अमर ठेवा आहे.

ही इतकी जुनी रचना साहजिकच मौखिक परंपरेने जतन केली गेली असणार. नंतर कदाचित हस्तलिखित पोथ्या असतील. पण हे धन छापील स्वरुपात आलं ते १९१३ साली - श्री कृष्णाजी गोविंद ओंक यांच्या प्रयत्नांनी. त्यांची प्रस्तावना सुद्धा वाचण्यासारखी आहे. मला तर  ओंक आजोबांच्या सानुनासिक आवाजातली  प्रस्तावना ऐकूसुद्धा आली. 

या ग्रंथाला क्षीरस्वामींची टीप / टीका आहे.

अवश्य पहा :    

http://www.archive.org/texts/flipbook/flippy.php?id=namalinganusasan00amariala